3.2. Жиіліктік сипаттамалары

 

Түзу сызықты жүйелердің жиіліктік сипаттамаларына келесілер жатады:

1.     Амплитуда-фазалы сипаттама W(iω);

2.     Амплитуда-жиіліктік сипаттама M(ω);

3.     Фазалы-жиіліктік сипаттама φ(ω).

Амплитуда-фазалы сипаттама W(iω) деп Фурье бойынша түрлендірілген шығыс сигналының Фурье бойынша түрлендірілген кіріс сигналына қатынасы аталады.

 

                                          (3-8)

 

Егер түзу сызықты жүйені кірісіне гармоникалық сигнал жіберсек, онда шығысында кірісіндегідей жиіліктегі, бірақ басқа амплитудалы және фазы бойынша ығысқан гармоникалық сигнал алынады.

 

 

Нысана

                              

 

 3-1 сурет.

 

Егер кіріс және шығыс сигналын Фурье бойынша түрлендірсек және шығыс сигналының кіріске қатынасын алсақ, онда амплитуда-фазалы сипаттама W(iω) аламыз.

Амплитуда-фазалы сипаттама, кез-келген комплексті теңдеу сияқты, келесі түрде жазылуы мүмкін:

 

             (3-9)                            

 

Мұндағы: - амплитуда-жиіліктік сипаттама, - фазалы-жиіліктік сипаттама.

Амплитуда-жиіліктік сипаттама M(ω) жиілікке ω тәуелділігі бойынша шығыс сигналының амплитудасының кіріс сигналының амплитудасына қатынасы болып табылады.

 

                                          (3-10)

 

Жиілік бойынша шығысындағы тербеліс фазасының кірісіндегі тербеліс фазасымен салыстырғанда өзгерісін көрсететін тәуелділік фазалы-жиіліктік сипаттама φ(ω) деп аталады.

 

                                 (3-11)

 

Амплитуда-фазалы сипаттама алгебралық формада келесідей жазылуы мүмкін:

 

                                  (3-12)

 

                         i Im                         W(iω)                                   

                                            

                                             M

                                                                                                        

                                          φ                       Re

 

3-2 сурет. Комплексті айнымалылар жазықтығы

 

Амплитуда-жиіліктік сипаттама M(ω) немесе модуль және нақты Re(ω) және жорамал Im(ω) бөліктер бір-бірімен келесі қатынас бойынша байланысады:

 

                                (3-13)

 

Фазалы-жиіліктік сипаттама φ(ω):

 

                                        (3-14)

 

Нақты Re(ω) және жорамал Im(ω) бөліктер модульмен келесідей байланысады:

 

                                     (3-15)

 

Тербеліс жиілігінің ω өзгерісіне байланысты барлақ жиіліктік сипаттамалар нысананың физикалық қасиеттеріне тәуелді өзгереді. Дегенмен барлық физикалық жүйелер (нысаналар) бір ортақ қасиетке ие: кіріс тербелісінің жиілігі кейбір шектен ωср жоғары көтерілген жағдайда нысана тербеліс әсеріне реакция бермейді, яғни шығыс тербелістері амплитудасы нольге тең Авых.=0.

 

                                            (3-16)

 

Шын нысаналар үшін жиіліктік сипаттамалар жиіліктің (-∞)-тен (+∞)-ке дейіін өзгерген жағдайда құрылады, жиіліктің әр мәні үшін модульдерді М және фазаларды φ есептеп, олардың түрін  3-3 – 3-5 суреттерде көрсетуге болады.

Жиіліктің ω 0-ден +∞-ге дейін өзгерген жағдайында модульдерді М1, М2, М3 ж.т.б. және бұрыштарды (фазаларды) φ1, φ2, φ3 ж.т.б. қойып, комплексті айнымалылар жазықтығында амплитуда-фазалы сипаттаманы құруға болады. Теріс жиіліктегі ω<0 амплитуда-фазалы сипаттама ω>0 жағдайындағы амплитуда-фазалы сипаттаманың нақты осіне Re қатысты симметриялы.

 

                                   i Im

 

 

                                                                                ω=0  Re

                                                              φ1    

                                           М                     М2        М1 

                                                                            φ2                      ω1

                                                         М3

                                                               φ3             ω2 

 

                                                          ω3                                ω>0

 

3-3 сурет. Амплитуда-фазалы сипаттама

  


 

                             М

 

   

 

 

 

                                                                               ω

3-4 сурет. Амплитуда-жиіліктік сипаттама

 

 

 

                                  φ

  


 

                                                                                  ω

 

                              

 

 

 

 

3-5 сурет. Фазалы-жиіліктік сипаттама